İnsan büyüdüğünü ne zaman fark eder? Elbette, birçoğumuz farklı farklı yanıtlar verebilir. Bazılarımızsa sadece kem küm ederiz. Benim de bu soruya bir cevabım var: İnsan, ayrılıkları öğrenmeye başladığında büyür. Bazı zamanlar kimini son kez görürüz. Kimileri de bizi son kez görür. Sebebi ne olursa olsun, bazı gidişlerin dönüşsüz olduğunu anladığında; yokluğa alışmayı, eksik kalanla yaşamayı ve…

Şehrin bazı sokakları kendilerine hiç de verilmemiş bazı geniş yetkilere sahip gibi. Hayatta olmalarına rağmen artık kaybetmiş olduklarıma hâlâ sahip olabildiğimi, kaybetmiş olduklarımla geçirdiklerimin çağrışımlarını özleyebilmemi sağlıyorlar. Belki de kaybedince kaybetmiyorsundur. Bir gün yüzünü hatırlamadığında, adını söylemek içinde bir kıpırtı yaratmadığında, şehrin sokakları bazı çağrışımları zamansızca sana getirmediğinde kaybediyorsun onları. Unutmak, yani artık silikleşmiş olmaları…

Yıllar önce Montaigne'nin bir sözünü okumuştum. “Why did I love her? Because it was her; because it was me.” Yani, "Onu neden seviyorum? Çünkü o, o idi.." İşleri karmaşıklaştırmaya gerek yok sanırım. Birini neden sevdiğinizi bilmiyorsanız, galiba onu sahiden sevmiş oluyorsunuz. Zira sevgi çoğu zaman nedenlere dayanmaz. Tanımlayamadığımız, anlamlandıramadığımız bir kaynağı vardır sevginin. Elle tutulmayan,…

Yıllar önce bir haber ilgimi çekmişti. Meşhur Oyun Teorisinin sahibi, tüm dünyanın "dahi" dediği matematikçi John Nash, Bilgi Üniversitesi'nde bir konuşma yapmak için Türkiye'ye gelmişti. Birçok hatırasıyla birlikte şu perspektifi de paylaşmıştı: "Matematikte iyi olmayan toplumlarda adalet yoktur." Uzun zaman beni meşgul eden bir söz oldu bu. Acaba büyük dahi ne demek istemişti? Matematik ve…

Nobel edebiyat ödüllü Herta Müller'in ikonikleşmiş bir ifadesi: "What can't be said, can be written." Söylenemeyenler anca yazılabilir. Neden söyleyemiyoruz? Söylemekten bizi alıkoyan şey nedir ki? Yıllar yılı inandığım ve yapmakta inat ettiğim gibi: "Yazmak, anlatma sıkıntısının bir belirtisidir." Herta Müller'i destekleyen bir söz yazdım diyerek hadsizlik etmeyeceğim ama benzer şeyleri fark etmişiz. Söylenemeden kalan…

Ne zaman toplum ve modern yaşamı mümkün kılan aletlerin sosyolojisini bir arada tefekkür etsem, Carl Sagan'ın "We live in a society exquisitely dependent on science and technology, in which hardly anyone knows anything about science and technology." sözü gelir aklıma. Yani "bilim ve teknolojiye ziyadesiyle bağlı ama onlar hakkında neredeyse kimsenin bir şey bilmediği bir…

Sanırım en sevdiğim şiir kitabı Murathan Mungan'ın Yaz Geçer eseri. Yalnız Bir Opera şiiriyle veya daha uzun, daha derin diyebileceğimiz bir örnekle başlar. Şiirin satırlarından birisi, "Bir yaz daha geçti hiçbir şey anlamadan, oysa yapacak ne çok şey vardı ve ne kadar az zaman.." Bu satır istisnasız her Ağustos ayının sonlarında, yaz ile vedalaştığımız zamanlarda…

Hayata dezavantajlı bir coğrafyada, yine dezavantajlı bir komünitenin içinde gözlerimizi açmak etrafımıza duvarlar örer ve bizi olabildiğince sınırlar. Genellikle oradakilere benzeriz. Üç aşağı beş yukarı onlar gibi oluruz. Anne babalarımızı bile geçme cesareti gösterenimiz az olur. Ama bazılarımız, bizi kuşatan o “yazgı”yı reddederek düşünebilme ve özgürleşebilme cesareti gösterir. Ben de onlardan biri olmaya çalıştım. Önüme…

Bugün bir değişiklik yapıp Milli Kütüphane'ye gittim. Doktora tezimi teknik olarak bitirsem de redaksiyon okumaları yapıyorum. Bu yüzden birçok özgün ortam içeren paylaşımıma eşlik ettiği gibi, Gaston Bachelard'dan ödünçle "mekânın poetikası"nı önemsiyorum. Çalıştığım veya yalnızca bulunduğum ortamların, orada bulunmaya değer olup olmadıklarını bir “poetika” taşıyıp taşımamalarıyla ilişkilendiriyorum. Özetle, bir ortamın tarihî ve kültürel birikimi, fiziksel…

Birkaç hafta önce kullandığım Grammarly aracının amacının çok dışında çalıştığını; tezimdeki dil hatalarını düzeltmek amacıyla kurulmasına rağmen yazdığım bir mesaja bile müdahil olmaya çalıştığını yazmıştım. Bu durumdan hiç hoşnut olmadığımı, yıllardır bana özgü ama neden eklediğimi, kullandığımı bilmediğim o meşhur ".." işaretini bile düzeltmeye girişmesini asla kabul edemediğime dair serzeniş dolu bir paylaşım yapmıştım. Yani…

Everyone knows about the relationship between Elves and Dwarves. Indeed, I am not sure whether it is based more on friendship or hatred. I don't think even they know the nature of their relationship. 🙂 For a long time, I am remembering the moment when Gimli told Galadriel, the Queen of the Elves, that he…

Tam yazmaya başlarken Cem Turhan'ın “Bu yüzden birileri çok yalnızken, bazıları hep bir başınadır...” dizesini anımsadım. Sonra usul usul gülümsedim. Bir başına olmak ile yalnız kalmak... Yazacağım bu daily note'da “yalnız kalmak”ı kullanacağım; fakat anlatmak istediğim şeye “bir başına olmak” daha iyi uyuyor. Yine de reddediyorum ve edebiyatla çatışmayı seçiyorum. Küçük İskender ne derdi hem:…

Birkaç gün önce ismini telaffuz ettiğimde bile derinliğinin etkisine kapıldığım, medarıiftiharımız Prof. Halil İnalcık ile onun öğrencisi olan Prof. İlber Ortaylı'nın (o dönem doçent) Fatih Sultan Mehmed üzerine yaptıkları bir kaydı izledim. Satır arasında, Halil İnalcık'ın nasıl bir dev olduğunu yetiştirdiği öğrencisinin İlber Ortaylı olmasından anlayabilirsiniz. Programda Ortaylı, "Fatih neden büyüktür?" diye Halil Hoca'ya sorar.…

Bazı şarkıların öyle dizeleri var ki günlerce o dizelere takılıp kalıyorum. Bunlardan biri, Londra'da sıklıkla dinlediğim Crowded House'un “Four Seasons in One Day” şarkısında geçen şu dizeler: I will risk my neck again, again.You can take me where you will. Çok etkileyici... Dinlemeniz için, bence şarkının en iyi versiyonu olan o eski kaydın bağlantısını aşağıya…

Bazen ne düşünüyorum biliyor musunuz? Behçet Necatigil çok haklı. İçinde yaşadığımız koşullar yüzünden, "kalbimizi dolduran duygular kalbimizde kalıyor." Onları dışa vurmak için bir şeyler eksik gibi. Belki cesaret, belki doğru zaman, belki de hazır olmayı beklemek... Sonuç olarak, Kalbimizi dolduran duygular kalbimizde kalıyor.

Bazı duygusal yüklerle yaşamayı öğrenmek gerekiyor. Sürekli açık bir kapı, koşulsuz bir geri dönüş hakkı tanıdığınız kişilerin artık pek yakınınızda olmadığını kabul ederek yaşamak.. Ama ben zaten yaşamaktan sıkılıyorum. Hayattaki en sıkıcı şeyin yaşamak olduğunu düşünüyorum. Üstüne neden bu yükle yaşamayı öğrenmek zorundayım? Aklın kendi rasyonelliği varsa, kalbin de kendine göre nedenleri var. Ama bu…

Yıllar önce Kars merkezde otururken hafta sonları pek de yakın olmayan babamın köyüne giderdik. Köy, farklı kültürlerden izler taşıdığı için orada kendimizi nedensizce mutlu hissederdik; en azından ben böyle hatırlıyorum. Ermeni/Rus gibi ulusların bazı kalıntıları hâlâ köyümüzde bir miras olarak temsil ediliyor: Kars-Karahan. Çok keyifli zamanlar geçirdiğimiz Rus/Malakan değirmeninin dolayları bizim en uğrak noktalarımızdı. Mabet…

Bazıları için dört mevsim hep sonbahardır. Kendi mevsimlerini yaratmayı sürekli başaranlar, dört mevsim sonbahar yaşayanları yadırgıyor olabilirler. Ama bazılarının yaratabildiği tek mevsim, belki de yalnızca sonbahardır. * For some, autumn is the only season they know.

... ve benim, birdenbire yüzünü değil, gözünü değil, senin sesini göresim geldi.. -Nazım

Buraya aklıma geldikçe doktora savunmasından hemen sonra yapacaklarımı ekleyeceğim. Şimdilik istediğim birkaç şey var; onları aşağıya bırakıyorum. - Amsterdam'daki Royal Theatre Carré'de tiyatro/ oyunu izlemek, -Take That'in bir açık hava konserine gitmek. -TR'deki fiyatlara inat, Amsterdam'daki Uniqlo'dan yığınla alışveriş yapmak. (29.08.26) -Loading... 🙂

Birkaç gün önce çok sevdiğim ve yerkürede kitaplar üzerine konuşurken kendimi çok "eksik" hissettiğim biri, UK'te kitap satışlarının düştüğüne dair bir haber gönderdi. Kendisine bu duruma şaşırmadığımı söyledim. Dünyanın geri kalanındaki tabloyu bilmiyorum ama benzer bir eğilimin birçok ülkede yaşandığını düşünüyorum. Bana göre asıl mesele, kitap satışlarının azalması değil; anlam arayışımızı yavaş yavaş kaybediyor olmamız.…

Zaman zaman benim de mücadele ettiğim ama her seferinde uzaklaşmayı başardığım bir mesele var: telefon merkezli dijital bağımlılık. Bunu sıradan bir alışkanlık ya da geçici bir teknoloji phenomena olarak görmüyorum. Bir eğitim araştırmacısı olarak baktığımda, bunun çok daha derin bir mesele olduğunu düşünüyorum. Çünkü bu durum, insanlığın düşünme biçimini, dolayısıyla medeniyetin geleceğini etkiliyor. İnsanlık, bugün…

Koynumda çırılçıplaksınız Şehir, akşam ve sen Aydınlığınız yüzüme vuruyor Bir de saçlarının kokusu. Bu çarpan yürek kimin Sesleri soluklarımızın üstünde küt küt atan Senin mi şehrin mi akşamın mı yoksa benim mi? Akşam ner'de bitiyor, ner'de başlıyor şehir? Şehir ner'de bitiyor, sen ner'de başlıyorsun? Ben ner'de bitip ner'de başlıyorum? Nazım Hikmet

Düşünüyorum da… Mesela trafikte araç kullanırken, yayalara ve diğer sürücülere gösterdiğim saygının ve nezaketin çoğu zaman hiçbir karşılığını görmüyorum. Ne yaya olduğumda ne de direksiyon başındayken… Yaya geçidi olsun veya olmasın, genelde bekleyen birine yol veriyorum. Acaba o kişi direksiyon başına geçtiğinde başka bir yayaya aynı nezaketi gösteriyor mu? Market sırasında, kaldırımda.. birilerine öncelik tanıyor…

Bana çok güçlü bir felsefe öğreten o adam der ki: "Umutsuz durumlar yoktur. Umutsuz insanlar vardır ve ben umudumu hiç yitirmedim." Düşünün; bunu söyleyen adam, bir imparatorluğun çöktüğüne, ülkesinin işgal edildiğine, koca bir milletin en iç şehrine kadar çekilip kapana kısıldığı günlere tanıklık etmiş biriydi. Ve buna rağmen umudunu hiç kaybetmedi. O hâlde... Haykıralım: "Umutsuz…

Bugün birçok ebeveyn, çocuklarını kendi hayatlarının bir uzantısı gibi görüyor. Ne giyeceklerinden, hangi okula gideceklerine, hangi mesleği seçeceklerinden, nasıl bir hayat yaşayacaklarına kadar pek çok konuda son sözü söylemek istiyor. Oysa bir çocuğun hayatını şekillendirmek ile onun yerine yaşamak arasında ince ama önemli bir çizgi var. Bir çocuğu dünyaya getirmek, onun hayatı üzerinde sınırsız bir söz hakkına sahip olmak anlamına gelmez oysa. Ebeveynlik, yönetmekten…

Lisans yıllarında Can Dündar'ın "Aşka Dair" adlı yazısını okumuştum. "Eğer, O’nu hatırladıkça başı göğe ermişçesine ya da asansör boşluğuna düşmüşçesine ürperiyorsa yüreğiniz... Ömrü saatlere sıkışmış bir kelebek telaşıyla o hüzünden bu neşeye konup kalkıyorsanız gün boyu nedensiz..." Galiba bu hisler sadece hatırladıkça değil, asıl gördükçe sarıyor insanı. Kendi payıma düşen yorumu eklememe izin verin o…

Ahmet Altan'ın O Yıl kitabında yazdığı ve sadece erkeklerin anlayabileceği o sözlere bütün yüreğimle katılıyorum. "Daha sonra Osman'a, 'Biz erkekler hep böyleyiz,' demişti. 'Zor zamanlarımızda kadınları düşünür, onlara sığınırız.'" Doğru. Ben mesela zor zamanlarımda -ki hayatımın kolay olduğu dönemleri hiç ama hiç anımsamıyorum- kendi animelerimden bir karakterin zihnimde bir tahayyülünü kurar, o karanlık dönemi onunla birlikte aşmaya çalışırım. Bunun mutlaka gerçek hayattan bir kadın olması gerekmez. Hatta A. Altan'ın sözüne bir ekleme yapacak…

Eylülde aynı yerde ve aynı insan olmamı isteyen notunu buldum kapında. Altına saat 16.00 diye yazmıştın ve 16.04 idi onu bulduğumda. Daha o gün anlamalıydım bu ilişkinin yazgısını Takvim tutmazlığını Aramızda bir düşman gibi duran zamanı Daha o gün anlamalıydım Benim sana erken, senin bana geç kaldığını... Murathan Mungan

Önceki notlarımda, Türker Kılıç Hoca’dan esinlenerek "Kelebekler tırtıllardan daha hayalci, daha güçlüdür." yazmıştım. Bugün ODTÜ kampüsünde bir şey fark ettim: Bazı kelebekler, boyutları ve görünüşleriyle diğerlerinden farklı oldukları ilk bakışta anlaşılanlar, kısacık ömürlerini şehrin en güzel, en kokulu çiçeklerini bulmaya adıyorlar. Ömürlerinin belki de sadece yirmi dört saat olduğunu bilircesine, zamanla yarışmak yerine en cazibeli…

Normal koşullarda zaten 15-16 saat hiçbir şey yememe hali benim uzun zamandır günlük pratiklerimden biri. Fakat geçen gün çok daha özel bir durum oldu. Zaten bir gün öncesinin 16 saatlik açlık süresine ek olarak, saat 14.00 gibi biten sınav görevi hasebiyle açlık üst sınırım 25 saate çıktı. Bu üst sınıra rağmen hiç açlık hissetmedim. Fakat…

I keep receiving invitations to review papers for the same international journal. I still remember spending 6 dedicated hours thoroughly reviewing a manuscript for them, only to reject what was a terrible, so-called scientific paper. Since then, they’ve sent me invitation after invitation. I finally told them that my time is valuable. It seems their…

Bazı sözler zamanı aşacak ve ilelebet yaşayacak kudrette olur. Onlardan birisi bu topraklarda, "uçurumun kenarında yıkık bir ülke"nin kalbinden tüm dünyaya söylendi. "Biz ilhamımızı gökten ve gaipten değil, doğrudan doğruya hayattan alıyoruz." İşte, yüzyıllardır dogmaların gölgesinde şekillenen Orta Doğu... Senin katı kuralların, sorgulanamaz sınırların ve değişmez doğruların varsa; İnsanlığın eleştirel aklına, bilimsel birikimine ve düşünce…

Son zamanlarda sıklıkla takip ettiğim, kitaplarını altını çize çize okuduğum, Londra'daki danışmanımın ve arkadaşlarımın dikkatine sunduğum birisi: Prof. Türker Kılıç Hoca. Kendisini ve kendisinden beslendiğim hususları yalnızca bir kalıba koymak elbette yetersiz olur ama bu notta sürekli vurguladığı "Bağlantısallık" yerine başka, daha satır arasında bir şeyi yazacağım. Bugün yazdığım diğer notlara bakınca, günün anlam ve…

Loading...

Birçok ülkede, masalsı şehirlerde ve kasabalarda bulundum. "Dünyanın en güzel yeri neresidir?" ya da "En çok nereyi beğendin?" diye sorsalar, hiç şüphe etmeden şunu söylerim: Dünyanın en güzel yeri "O"nun yaşadığı yer. 🙂 Yani "wherever she is.." Peki, bu tanımlama geçen yazdığım gibi Nazım'ın "Sen yoksun, yeryüzünün en güzel şehirlerinden biri boşaldı." dizesinin her yerde,…

Sanırım çok zaman önce adını hatırlayamayacağım birinin paylaşımında görmüştüm. Şair Abdurrahim Karakoç'un Mihriban şiirindeki bir dizeye gönderme yaparak şöyle yazıyordu: "Ne kadar dil öğrensek veya kitap okusak da 'lambada titreyen alev üşüyor' dizesinin çevirisini hakkıyla yapamayız." Yapamayız. Yapamayız, Çeviremeyiz.. Hadi bunu da açıklayın!

Geçtiğimiz yıl bahar aylarında anneannemi kaybettik. Yaşı epey ilerlediği için insanın ölümü yakıştırdığı bir gidişti. Son dakikalarında annem onun yanındaymış. Vücuduna muktedir olamamasına rağmen bilinci yerindeymiş. Konuşamıyor, yalnızca mırıldanabiliyormuş. Annem, hemşirenin tuvalet ihtiyacı için korse getirdiğini, fakat anneannemin bunu o haldeyken bile reddettiğini söylediğinde çok etkilendim. Bilincinin yerinde olması nedeniyle kendisine asla yakıştıramadığı bir durum…

Londra'da yaşarken en çok haz duyduğum şeylerden biri, evimle okulum arasında yer alan St. Pancras tren istasyonunun içinden geçmekti. Hem okula giderken hem de okuldan dönerken muhakkak istasyonun içinden geçerdim, bazı kafelere uğrar; insan trafiğini, Avrupa'nın farklı, heyecan verici şehirlerine gitmeye hazırlananların telaşını izlerdim. Her renkten, görünüşten insanlara tanık olurdum. İnanılmaz bir zenginlikti benim için.…

Düşünüyorum da, İçinde bilmem kaç milyar insan yaşıyor olsa da, dünya denen yer ne büyük bir yalnızlık..

Hani blog yazılarıma sürekli "Herkese merhaba" diye başlıyorum ya, aslında şunu yazmak istiyorum ama yazamıyorum: "Herkese selam, sana hasret..." Yazdıklarımın değil de yazmak istediklerimin kendini hissettirmesinin ağırlığını yaşıyorum hep. Ama yazamam.. Çünkü, "Moskova'da mektupları birer birer kendim dağıtırım adreslerine. Yalnız Memed'in mektubunu götüremem yerine. Hatta yollayamam. Nâzım'ın oğlu, haramiler kesmiş yolu, mektubunu vermezler."

Birinci Dünya Savaşı'nın ortalarında bizi ilgilendiren, belki de harp tarihlerinde eşi menendi pek görülmeyen (e.g., Konstantin Simonov: Bekle Beni) bir dizi sıra dışı olay yaşanır. Olaylar sıra dışı değilse bile, lütfen benim böyle tanımlamama izin verin. Hep birlikte sıra dışı diyelim onlara. Zira "kurtarıcı" olarak herkesçe bilinenin veya inanılanın aksine, benim için "romantik ve entelektüel"…